# مستند داده اطلس دانشگاه‌های ایران

آخرین بازبینی: ۶ شهریور ۱۴۰۵ (۲۰۲۶-۰۸-۲۸)

## دامنه محصول

این صفحه یک اطلس اکتشافی برای شناخت جغرافیایی مراکز آموزش عالی است، نه مرجع حقوقی مجوز یا دفترچه پذیرش. کاربر ابتدا یکی از ۳۱ استان را انتخاب می‌کند، سپس فهرست ۵۸۲ شهر دارای مرکز آموزش عالی و پروفایل تصمیم‌یار همان شهر را می‌بیند. «شهرستان» با «شهر» یکسان نیست؛ شهرستان فقط هندسه زیرین نقشه است و فیلتر رابط مستقیماً با شهر ثبت‌شده دانشگاه کار می‌کند.

## منابع اصلی

### ۱. هندسه استان‌ها و شهرستان‌ها

- منبع فایل: مجموعه TopoJSON پروژه [react-iran-maps](https://github.com/rezasohrabi/react-iran-maps)
- منبع بالادستی اعلام‌شده در پروژه: داده‌های مرزی ایران مبتنی بر OpenStreetMap و لایه شهرستان‌ها با عنوان `Shahrestan1400`
- فایل استفاده‌شده: `packages/react-iran-maps/src/assets/counties.json`
- پوشش خوانده‌شده در زمان ساخت: ۳۱ استان و ۴۹۳ هندسه شهرستان
- کاربرد: ترسیم مرزها، تجمیع شهرستان‌ها برای ساخت سطح هر استان و نمایش مرزهای داخلی استان منتخب
- محدودیت: تقسیمات کشوری تغییرپذیر است و مصوبات جدید وزارت کشور ممکن است هنوز در این لایه منعکس نشده باشند.

### ۲. فهرست عمومی مراکز آموزش عالی

- منبع: مجموعه [Iran universities and study fields](https://gist.github.com/guftall/53daa3a62dd8f25cc3f493dd430bf84a)
- آخرین به‌روزرسانی منبع قابل مشاهده: ۲۰۲۳-۰۲-۱۳
- تعداد رکورد ورودی: ۲٬۹۹۵
- قواعد پاک‌سازی:
  - پنج مرکز خارج از ایران با مقدار استان `1` حذف شدند.
  - واحدهای پژوهشی، مراکز رشد و «سایر سازمان‌ها» که مرکز آموزش عالی نبودند حذف شدند.
  - نام استان، شهر و مؤسسه از نظر حروف عربی/فارسی، فاصله و نیم‌فاصله یکدست شد.
  - رکوردها به دسته‌های دولتی، آزاد اسلامی، غیردولتی/غیرانتفاعی، پیام نور، علمی‌کاربردی، فنی‌وحرفه‌ای، فرهنگیان و وابسته نگاشت شدند.
- خروجی این مرحله: ۲٬۸۵۵ مرکز آموزش عالی داخل ایران.

### ۳. دانشگاه‌های علوم پزشکی

- مرجع: [EducationIRAN – Universities](https://educationiran.ir/universities)
- این سامانه خود را شبکه دانشگاه‌های معتبر ایران معرفی می‌کند و صفحات دانشگاه‌های علوم پزشکی زیر پوشش وزارت بهداشت را ارائه می‌دهد.
- ۴۶ دانشگاه علوم پزشکیِ دارای صفحه در این مرجع به داده افزوده شدند.
- نتیجه نهایی پس از حذف هم‌پوشانی: ۲٬۹۰۱ رکورد.

### ۴. پروفایل شهر

- فایل خروجی: `data/city-profiles.json`
- پوشش پایه: ۵۸۲ شهر دارای حداقل یک مرکز آموزش عالی
- فیلدهای پایه: هویت شهر، شمار و ترکیب نوع دانشگاه، سطح هزینه، چهار جزء هزینه ماهانه، راهنمای انتخاب رشته ۱۴۰۶، متن وایب، پاتوق‌ها، لینک‌های جست‌وجوی زنده و وضعیت پوشش
- هزینه‌ها: مدل مقایسه‌ای کم‌اطمینان با تاریخ مرداد ۱۴۰۵ برای یک دانشجو با اقامت اشتراکی؛ بدون شهریه و سفر بین‌شهری
- رفت‌وآمد منبع‌دار: تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز، اهواز، کرمان، یزد، همدان، سنندج و قم دارای مدهای حمل‌ونقل شهری، لینک اپراتور یا صفحه اطلاع‌رسانی سازمان و هشدار مستقل برای برگشت دیرهنگام‌اند. در قم سامانه رسمی «اتوبوس من» فهرست خط‌ها، جست‌وجوی ایستگاه و خط ۴۱۱ شهاب‌دانش–دانشگاه قم–مطهری را تأیید می‌کند، ولی ساعت پایان سرویس ثابت تأیید نشده است. در همدان فقط تاکسی شهری از صفحهٔ رسمی تأیید شد و اتوبوس حدس زده نشده؛ در سنندج اتوبوس/مینی‌بوس و تاکسی صریحاً در سایت رسمی آمده‌اند. برای رشت یک تلاش ناموفق تاریخ‌دار ثبت شده چون صفحهٔ رسمی در بررسی مستقیم محتوای خوانا برنگرداند؛ این نتیجه به معنی نبود سرویس نیست. حضور اولیه پایانه، راه‌آهن و فرودگاه هم به برنامه حرکت یا سرویس شبانه تعبیر نمی‌شود.
- متن وایب و پاتوق نام‌دار: ۵۸ شهر در نسخه فعلی؛ همه ۳۱ مرکز استان به‌علاوه ۲۷ شهر دانشگاهی پرظرفیتِ غیرمرکز، با ۲۳۲ مکان
- ۳۹ مکان در بابلسر، قشم، چابهار، تنکابن، رشت، همدان، کرمان، سنندج، قم و اهواز صفحهٔ مشخص Google Maps، امتیاز، تعداد نظر، نام تطبیق‌داده‌شده، آدرس و تاریخ بررسی دارند. شش مکان قم شامل حرم، بازار، مجتمع کوثر، کافه باران، کوه خضر و بوستان الغدیرند؛ شش مکان اهواز هم پل سفید، بوستان دولت، تشریفات، کافه آرکا، فلافل علی و حرم علی‌بن‌مهزیار را پوشش می‌دهند. این snapshot زمان‌دار است و کیفیت ثابت، قیمت یا ساعت فعلی را تضمین نمی‌کند.
- هر مکان نام‌دار، دسته، تاریخ مرور تحریریه و لینک جست‌وجوی مستقیم روی نقشه دارد. برای مکان‌های بدون snapshot، لینک جست‌وجو شاهد مستقل نیست و تا بررسی تازه، وضعیت مکان قطعی نمی‌شود.
- سیاست فضای مذهبی: بدون داده محلی نمونه‌دار، امتیاز عددی یا برچسب قطعی ساخته نمی‌شود.
- `data/city-social-review-digests.json`: ورودی مستقل خلاصه‌های اجتماعی شهر. تهران، مشهد، اصفهان، تبریز و شیراز هرکدام یک رکورد قابل‌انتشار ۲۵تایی دارند: ۱۵ ویدیوی یوتیوب، ۵ ریل اینستاگرام و ۵ پست X در شش موضوعِ مسکن/هزینه، رفت‌وآمد، روزمره دانشجویی، شب و پاتوق، کافه/غذا و فرهنگ/محله. قم و اهواز هرکدام یک پایلوت ۶تایی از صفحه‌های مستقیم Google Maps دارند؛ چون این نمونه‌ها تک‌پلتفرمی و کم‌حجم‌اند، هنوز قابل‌انتشار نیستند. پایلوت اهواز پل سفید، بوستان دولت، تشریفات، آرکا، لشکرآباد و علی‌بن‌مهزیار را کنار هم می‌گذارد و گرما، گردوغبار، خوابگاه و خرج ماهانه را همچنان شکاف باز نگه می‌دارد. در اصفهان و تبریز، خط فعال امروز از خط در حال تکمیل یا تست جدا نمایش داده می‌شود. در شیراز نیز روایت‌های دانشگاه شیراز، علوم پزشکی و آزاد با تور خوابگاه، کیفیت خدمات رفاهی، مترو و اتوبوس، معالی‌آباد، عفیف‌آباد، بازار وکیل، حافظیه و کافه متعادل شده‌اند؛ گزارش تبلیغی کافه از تجربه مستقل جدا برچسب می‌خورد و تعارض توسعه مترو با بافت تاریخی پنهان نمی‌شود. هر شاهد عنوان، موضوع، نوع حساب، تاریخ انتشار یا وضعیت بازبینی زنده، تاریخ بررسی و نقش آن در حجم نمونه دارد. نتیجه جست‌وجو یا صفحه حساب داخل حجم نمونه شمرده نمی‌شود.
- همه ۵۸۲ شهر یک `studentGuide` محاوره‌ای، چک‌لیست چهارمرحله‌ای و پنج لینک هدفمند برای کشف غذای دانشجویی، تفریح کم‌هزینه، فضای مطالعه، خدمات روزمره و مسیر برگشت دارند. این راهنما از داده فعلی مشتق می‌شود و جای شاهد محلی را نمی‌گیرد.

### ۵. پروفایل استان

- فایل خروجی: `data/province-profiles.json`
- پوشش: هر ۳۱ استان، با مرکز استان، شمار شهرستان‌های لایه نقشه، شمار شهرهای دانشگاهی، شمار و ترکیب مراکز، شهرهای پرمرکز و بازه برآوردی هزینه
- متن استان فقط از داده‌های قابل‌محاسبه ساخته می‌شود؛ ویژگی فرهنگی، کیفیت دانشگاه یا پذیرش رشته بدون شاهد به کل استان نسبت داده نمی‌شود.
- شمار واقعی سایت‌های رسمی، تماس‌های منبع‌دار و شهرهای دارای متن تحریریه نمایش داده می‌شود تا «کامل بودن راهنما» با «کامل بودن شواهد رسمی» اشتباه نشود.

### ۶. غنی‌سازی و اصلاح دانشگاه

- `data/university-enrichment.json`: فقط دامنه رسمی، تلفن و آدرسی که از صفحه رسمی بررسی شده‌اند؛ خالی یعنی نامعلوم. منبع تلفن و منبع آدرس جدا ثبت می‌شوند تا یک صفحه، شاهد فیلد دیگری فرض نشود.
- `data/university-website-candidates.json`: دامنه‌هایی که عنوان دانشگاه یا نام رسمی تازهٔ آن و دامنه در نتیجه جست‌وجو با هم تطبیق داشته‌اند، ولی صفحه مستقیم هنوز تأیید نشده است. این رکوردها در رابط با برچسب «دامنه احتمالی» نمایش داده می‌شوند و در شمار سایت رسمی وارد نمی‌شوند. در بازبینی فعلی ۲۳ نامزد باقی مانده است. مورد تازه دانشگاه گرمسار است: نتیجه‌های تازه دامنه fmgarmsar.ac.ir و صفحه تماس آن را با نام فعلی تطبیق می‌دهند و صفحه‌ای مستقیم در دامنه دانشگاه سمنان نیز عنوان «دانشگاه گرمسار» را دارد، اما دامنه مستقل در Browser و بررسی DNS باز نشد؛ بنابراین تلفن و نشانی خلاصه جست‌وجو وارد نشدند. تاریخ و نتیجه هر تلاش در خود رکورد ثبت شده است.
- پوشش تماس کامل فعلی: ۶۹ دانشگاه؛ ۵۱ دانشگاه عمومی با احتساب تماس واحد فعلی رکورد ادغام‌شده و ۱۸ دانشگاه علوم پزشکی. در بسته سمنان، ۵ مرکز از صفحات رسمی با سایت، تلفن و نشانی کامل شدند: دانشگاه دامغان، علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان سمنان، پردیس فرزانگان خواهران دانشگاه سمنان، صنعتی شاهرود و علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شاهرود. نام قدیمی «دانشگاه فرزانگان سمنان» به هویت فعلی پردیس دانشگاه سمنان متصل شده و داوطلب راهنمایی می‌شود آن را دانشگاه مستقل جداگانه حساب نکند. برای دانشگاه صنعتی شاهرود، بازه تلفن تکرارشده در سربرگ و نتایج رسمی ثبت و ناسازگاری یک رشته شماره در پابرگ شفاف اعلام شده است. با این بسته، همه رکوردهای خام دانشگاه عمومی و علوم پزشکی سمنان، خوزستان و مازندران دست‌کم سایت رسمی یا دامنه نامزد تاریخ‌دار دارند.
- برای ۲۶ دانشگاه، نتیجهٔ تلاش مستقیم ناموفق نیز ثبت شده است. تلاش تازه مربوط به دانشگاه گرمسار است و صفحه، تاریخ و علت در دسترس نبودن دامنه نگه‌داری شده‌اند. این وضعیت «نبود تماس» نیست و فقط علت خالی‌ماندن فیلد را حسابرسی‌پذیر می‌کند.
- `data/university-review-digests.json`: نمونه‌های تاریخ‌دار و لینک‌پذیرِ نظرهای عمومی. وضعیت `pilot-insufficient-sample` عمداً از خلاصه قابل‌انتشار جداست. در نسخه فعلی ۲ خلاصه قابل‌انتشار و ۳ پایلوت کم‌نمونه وجود دارد: صنعتی شریف با ۱۵ محتوای یوتیوب، دانشگاه قم با یک صفحه مستقیم Google Maps و دانشگاه شهید چمران اهواز با یک صفحه مستقیم Google Maps. صفحه‌های نقشه به‌ترتیب ۱۱۸ و ۱۴۶ نظر را به‌صورت تجمیعی نشان می‌دهند، اما هرکدام فقط یک واحد منبع حساب شده‌اند.
- `data/university-corrections.json`: اصلاح‌های منبع‌دار با نگه‌داشتن مقدار قبلی، دلیل و تاریخ بررسی.
- دو اصلاح جغرافیایی فعلی: مرکز جناح و واحد هرمز از استان زنجان به هرمزگان.
- لینک‌های گوگل، یوتیوب، اینستاگرام و X در رابط به‌صورت جست‌وجوی زنده ساخته می‌شوند. خلاصه دانشگاه تهران ۲۰ محتوای مشخص و قابل‌ردیابی دارد: ۱۵ ویدیوی یوتیوب و ۵ پست یا ریل اینستاگرام. خلاصه دانشگاه الزهرا هم ۲۰ شاهد شمارش‌شده دارد: ۱۵ محتوای یوتیوب و ۵ محتوای اینستاگرام با ترکیبی از روزمره پردیس، خوابگاه، سلف، انجمن‌ها و فعالیت‌های هنر و گرافیک. برای الزهرا ۵ پست مستقیم X نیز بازبینی و ثبت شده‌اند، اما به‌خاطر هم‌پوشانی با گزارش‌های اینستاگرامی یا سنگین‌کردن بیش از حد محور خوابگاه دوباره داخل حجم نمونه شمرده نشده‌اند. برای صنعتی شریف ۱۵ محتوای مستقیم یوتیوب ثبت شده، اما جست‌وجوی اینستاگرام بدون ورود محتوای مستقیم نداد و در X هم پست مستقیم قابل‌خواندن وارد نمونه نشد؛ پس شریف یک پایلوت تک‌پلتفرمی است و قابل‌انتشار شمرده نمی‌شود. صفحهٔ اکانت و لینک جست‌وجوی زنده فقط برای کشف منبع‌اند و داخل حجم نمونه نیستند. آستانهٔ انتشار حداقل ۲۰ شاهد در دست‌کم دو پلتفرم است؛ عبور از این حد خلاصه را جهت‌نمای تحقیق می‌کند، نه نظرسنجی علمی یا حقیقت قطعی.
- همه ۲٬۹۰۱ رکورد `applicantGuide` دارند: توضیح کاربردی نوع مرکز، هشدار پذیرش ۱۴۰۶، وضعیت تماس، چک‌لیست و لینک‌های یافتن سایت رسمی، صفحه تماس و موقعیت. این راهنما تلفن، آدرس یا سایت حدسی تولید نمی‌کند.

### ۷. گزارش پوشش و صف تحقیق

- فایل: `data/atlas-coverage.json`
- شامل شمار واقعی فیلدهای تکمیل‌شده، ریسک منابع، صف همه شهرها و دانشگاه‌های نیازمند تحقیق و فهرست فیلدهای مفقود هر رکورد است.
- این فایل در هر اجرای `npm run atlas:build` دوباره ساخته می‌شود تا عددهای پوشش از داده واقعی جدا نشوند.
- گزارش خواندنی ممیزی در `reports/data-quality-report.html` است؛ ورودی حسابرسی‌پذیر و پرس‌وجوی بازتولیدپذیر آن به‌ترتیب در `reports/data-quality-artifact.json` و `reports/atlas-quality.sql` نگه‌داری می‌شوند.

### ۸. مرجع بصری Pinterest

طرح نهایی از زبان بصری نقشه‌های ایزومتریک الهام گرفته و هیچ فایل تصویری Pinterest را بازنشر نمی‌کند:

- [3D city isometric infographics](https://in.pinterest.com/pin/112730796957721322/)
- [Isometric 3D city map](https://br.pinterest.com/pin/339599628153011824/)
- [Iran map illustration](https://www.pinterest.com/pin/853995148067112242/)

## تعریف دسته‌ها

| کلید | عنوان نمایشی | قاعده تشخیص |
|---|---|---|
| `public` | دولتی | نوع دقیق «دانشگاه - دولتی» |
| `medical` | علوم پزشکی | فهرست افزوده‌شده از EducationIRAN |
| `azad` | آزاد اسلامی | شامل «آزاد اسلامی» |
| `nonprofit` | غیرانتفاعی | شامل غیردولتی یا غیرانتفاعی |
| `payam` | پیام نور | شامل «پیام نور» |
| `applied` | علمی‌کاربردی | شامل «علمی کاربردی» |
| `vocational` | فنی‌وحرفه‌ای | شامل «فنی و حرفه‌ای» |
| `teachers` | فرهنگیان | شامل «فرهنگیان» |
| `affiliated` | وابسته | سایر مراکز آموزشی وابسته |

## کنترل کیفیت اجراشده

- اعتبار JSON و TopoJSON
- وجود دقیق ۳۱ استان در نقشه
- خالی نبودن نام، استان، شهر، نوع و دسته هر رکورد
- نبود استان دانشگاهی خارج از مجموعه استان‌های نقشه
- شناسایی کلیدهای تکراری بر پایه نام + استان + شهر
- وجود شناسه پایدار برای هر دانشگاه و شهر
- پوشش یک‌به‌یک همه کلیدهای استان + شهر بین دانشگاه‌ها و پروفایل شهر
- اعتبار و ترتیب بازه‌های هزینه و URLهای جست‌وجو
- تطبیق گزارش پوشش و صف تحقیق با رکوردهای واقعی
- اعتبار URL، تاریخ، وضعیت و جدابودن دامنه‌های احتمالی از سایت‌های رسمی تأییدشده
- وجود راهنمای محاوره‌ای، چک‌لیست و لینک بررسی برای تک‌تک استان‌ها، شهرها و مراکز آموزشی
- آزمون بارگذاری صفحه، رسم SVG، انتخاب استان و تغییر فهرست نتایج در مرورگر محلی

## محدودیت و سیاست به‌روزرسانی

وضعیت فعالیت، ادغام، تغییرنام، پذیرش رشته و مجوز مؤسسات ممکن است سالانه تغییر کند. منبع پایه فهرست دانشگاه‌ها متعلق به ۲۰۲۳ است و برای تصمیم ۱۴۰۶ باید با دفترچه همان سال سازمان ملی سنجش، وزارت علوم، وزارت بهداشت و فهرست رسمی دانشگاه آزاد تطبیق داده شود. هیچ وجود دانشگاهی به معنی وجود رشته‌محل یا ظرفیت نیست. داده هزینه، پاتوق و نظر اجتماعی نیز باید نزدیک انتخاب رشته ۱۴۰۶ تازه‌سازی شود.